Speech Burgemeester Cohen
bij de presentatie van het boek Het Verlaten Hotel
in het Vakbondsmuseum
Dames en heren,
Het Verlaten Hotel is een dramatisch boek. Het handelt in de periode van Tweede Wereld Oorlog, maar het heeft een boodschap die veel verder reikt, tot in onze tijd. Het verhaal geeft een indringend beeld van de leefwereld van een jongen in oorlogstijd. Het maakt voelbaar hoe het is als een buurtgenootje, een vriendje, wordt weggevoerd, verdwijnt, en niet meer terugkomt.
Enerzijds blijft de auteur daarbij op afstand, zijn de observaties koel, maakt ze consequent gebruik van de tegenwoordige tijd, en korte zinnen, waardoor de beschreven wreedheden iets ogenschijnlijks terloops krijgen.
Anderzijds is het ook een moralistisch boek, en dat is geen diskwalificatie. Het boek is een overtuigende aanklacht tegen oorlog, tegen de wreedheden die gewone mensen ondervinden als een misdadig regime alle menselijkheid verliest, en zelfs vernietigt.
Mirjam Elias brengt die grote woorden terug tot de leefwereld van een kind, waardoor het verhaal aan emotionele lading wint.
De ervaringen van Mirjams man, de fotograaf Ronald Sweering, zijn vertrekpunt geweest voor het boek. Hij was het die model stond voor de hoofdpersoon, Ronny, die met zijn ouders in hotel Atlantic, woonde aan het Westeinde hier in Amsterdam.
In de loop van de oorlog ontdekt Ronny dat in het huis tegenover het hotel onderduikers zitten, en hij sluit vriendschap met een van hen, de jongen Willy. Willy komt oorspronkelijk uit Den Haag, is kind van joodse ouders, en leeft zijn dagen eenzaam in een schuilplaats, terwijl buurtkinderen boven zijn raam op straat spelen. De vriendschap met Ronny is voor hem de verbinding met de buitenwereld, een lichtpunt in een bestaan als onderduiker. Tussen de jongens ontstaat een band, die doorbroken wordt als de Duitsers Willy oppakken.
De vraag wat er met Willy is gebeurd spookt vanaf dan permanent door Ronny’s hoofd. Een vraag die Ronald tot op de dag van vandaag niet heeft losgelaten. De zoektocht naar wat er precies heeft plaatsgevonden, hoe het leven van Willy eruitzag voordat hij Amsterdam kwam, wat er precies in het concentratiekamp is gebeurd, is nog niet afgerond.
De zoektocht van Ronald en Mirjam heeft inmiddels al wel een positief bij-effect gehad. Familieleden van Willy hebben elkaar erdoor opnieuw gevonden. Ze zijn hier ook aanwezig.
De innerlijke zoektocht naar wat gebeurtenissen als deze met een kind doen, die is met dit boek een stuk verder gebracht. Maar tot op de dag van vandaag probeert Ronald grip te krijgen op een situatie waar hij, en ieder ander in zo’n situatie, zo machteloos in was.
Mirjam Elias heeft die verstrekkende ervaring invoelbaar gemaakt.
Ik heb vanmiddag de eer om het eerste exemplaar van het Verlaten Hotel aan te bieden aan een moedige vrouw. Een vrouw die heel dicht bij Ronny heeft gestaan in de oorlog. Ze was zijn buurmeisje. Haar verhaal heeft een eigen plek gekregen in het boek. Voor het eerst heeft ze erover gepraat, heeft ze er met ons over willen praten. Over het verzet, over het verlies van haar dierbare, en haar vrienden bij een moedige daad van verzet, de aanslag op het bevolkingsregister van Amsterdam.
Hanny Ladee-Levy, aan u wil ik het eerste exemplaar overhandigen.