Adreswijziging: hetverlatenhotel.com naar verlatenhotel.nl dus hetverlatenhotel.com niet meer gebruiken de vernieuwde site van project waargebeurd plus alle nieuwsbrieven staan op www.verlatenhotel.nl
Het verlaten hotel
Hotel Atlantic & Ronny
Andere hoofdpersonen
Hanny Levy en Job Cohen
De Galerij
Hoe het begon
Alsof het zo moest zijn...
Ies had gelijk!
De WC-school
‘Morgen krijg je weer een indiaantje’
Het dagboek van Louise
Op zoek naar Willy
De Canadese soldaat
Over de schrijfster
Schoolbezoek
De wereld van een Amsterdamse jongen in
1940-1945.
Ronny woont met zijn ouders en zusje in Atlantic, hun hotel in Amsterdam.
De oorlog breekt uit. Steeds verdwijnt er een schoolvriendje. Ronny begrijpt er niets van: waarom dóén de volwassenen hier niets tegen?
Ook in het hotel gebeuren vreemde dingen. Ronny’s vader heeft geheimzinnige onderonsjes met gasten. En wat doen die twee Duitse officieren steeds in hun hotel?
Op een dag ontdekt Ronny een ondergedoken jongen in een kelder aan de overkant (blz. 88). Vanaf dan gaat hij na schooltijd stiekem bij Willy in de kelder spelen. Zelfs zijn beste vrienden mogen hier niets van weten. Maar als Ronny ernstig ziek wordt, gaat het mis.
Het verlaten hotel is een ontroerend boek over de Tweede Wereldoorlog dat – net als project Waargebeurd - zowel kinderen als volwassenen aanspreekt.
Mirjam Elias is journaliste en auteur. Het verlaten hotel baseerde zij op oorlogservaringen van haar echtgenoot, de fotograaf Ronald Sweering, de hoofdpersoon Ronny uit het verhaal. Ze heeft talloze mensen uit die tijd geïnterviewd. Samen met Ronald deed ze uitgebreid onderzoek.
Zo ontstond deze indrukwekkende oorlogsgeschiedenis vanuit de ogen van een kind dat zelf niet joods is. Maar veel van zijn vriendjes en vriendinnetjes wel.
Het hotel van Ronny’s familie stond in het
centrum van Amsterdam aan het Westeinde 26- 28.
Ronny was een dromerig kind van zes toen de oorlog begon. Hij was bijna twaalf bij de bevrijding.
In de oorlog richtte hij een kinderverzetsclub op. Hij was aanvoerder bij het gevecht tegen de lojedajes en hij sprong een Duitse officier in zijn nek. Straks zie je zijn beste vrienden Kees en Louise en Willy natuurlijk, maar dat is een verhaal apart.
Louise zei soms jaloers: “ik wou dat ik ook in een hotel woonde. Dan maak je tenminste wat méé.” Maar Ronny wilde liever een gewoon huis met een eigen voordeur. Want tegen klanten moet je altijd aardig doen. Ook als je baalt.
Ronny's vader was een echte Amsterdammer, hij heette Jacob Sweering. Hij was lief, emotioneel en gek op auto's. Hij redde tenminste 83 kinderen van de dood. Maar daarover sprak hij nooit.'
Do Sweering-Boons had het hart op de tong en kon niet tegen onrecht. Lees maar op bladz. 38-42 hoe ze de politie verwelkomde toen haar man de WA knokploeg het hotel uit had gemept. Hij weigerde hun bordje waarop stond: voor joden verboden.
Het eerste exemplaar van Het Verlaten Hotel werd door Job Cohen, de burgemeester van Amsterdam, overhandigd aan Hanny-Ladee Levy in vakbondsmuseum De Burght.
Er was pers, veel geïnterviewden met hun kleinkinderen. Verre familie van Willy ontmoette elkaar en Dieuwertje Blok leidde de presentatie waarin de schrijfster Ida Vos gedichten voordroeg. Waarom kreeg Hanny het eerste boek? Wie is zij?
Hanny Levy was het grote buurmeisje dat Ronny verhaaltjes vertelde. Eerst mocht Hanny steeds minder omdat ze joods is en ineens was ze weg.
Vanuit zijn boomhut waakte Ronny over haar huis dat was ingepikt door een NSB-er. (Blz. 74 Het Verlaten Hotel)
Hanny's ogen lachten nog even aanstekelijk als toen ze de draak stak met de ster die ze op haar jast moest naaien. De actrice Kitty Courbois las die scène (blz 64 Het Verlaten Hotel) prachtig voor. Hanny's verloofde Rudi Bloemgarten was dapper. Hij deed mee met de aanslag op het bevolkingsregister en werd doodgeschoten. Hanny's zusje Carla werd vergast en dat verdriet blijft altijd. Hanny vertelde aan Mirjam Elias voor het eerst hoe ze ontsnapte uit Westerbork en aan de treincontrole, een spannend stuk in het boek. Met de twee mensen die haar lieten ontsnappen Trudl van Reemst en Werner Stertzenbach bleef ze bevriend. Meer hierover in nieuwsbrief 1.
Achter de huizen waarin Willy was onderge- doken was De Galerij waar alle kinderen uit de buurten rondom kwamen spelen.
Je kon er fantastisch rolschaatsen en steltlopen. Of tikkertje en verstoppertje spelen. Knikkeren ging ook prima in De Galerij. Maar in 1961 werd hij samen met de huizen aan de overkant afgebroken. Nu staat daar de Nederlandse Bank.
In dat plantsoen aan de ene kant van De Galerij stonden in de oorlog duizenden fietsen te roesten die door de Duitsers waren ingepikt. Aan de andere kant waren winkels en op elke hoek was een koepel.
Daarin hingen overdag kolonies
vleermuizen te slapen op hun kop
met hun pootjes vastgeklemd aan de richel. 's Avonds werden ze wakker en gingen op jacht. Soms scheerden ze rakelings langs Ronny's boomhut.
De Tweede Wereldoorlog was bijna vijftig jaar geleden afgelopen toen hoofdredactrice Anne Pols op bezoek kwam. Ze vroeg aan Ronald Sweering of hij wilde uitzoeken wat er écht gebeurde in hun legendarische hotel Atlantic.
‘Jouw ouders zaten tot hun nek in het verzet. Dat hoorde ik van vakbondsbestuur- ders die vaste klant bij jullie waren,’vertelde Anne en ze vervolgde: 'Mirjam, wil jij een groot artikel schrijven over de zoektocht van Ronald? Voor in een herdenkingsnummer over de oorlog van Horeca Info., het blad van de horecabond FNV.'
De ouders van Ronald waren allang overleden. Hen kon hij niets meer vragen. Dankzij zijn fotografisch geheugen, documenten, boeken en veel gesprekken met mensen die Ronny’s verhaal konden aanvullen of bevestigen kon Mirjam Elias het artikel toch schrijven.
De verzetsman Flip Heil kreeg wapens in Atlantic waar ze redactievergaderingen hielden voor De Nieuwsbrief, een blaadje dat de voorloper was van de verzetskrant Het Parool.
Flip vertelde dat hij een bom naar binnen wilde gooien bij de SD. Met hem en zijn vrouw Lien besprak Ronny de uitzonderlijke rol in het boek van twee Duitse officieren Hans en Arthur die met zijn vader samenwerkten.
Toeval bestaat niet. Toch? Neem dit boek, het begon met een ontmoeting. Toeval? Of moest het gewoon zo zijn?
Na een gesprek met mr. Ies Maarssen, een oude vriend van Ronalds’ vader Jacob troffen we bij toeval een andere vriend. Hij vocht met Ronalds’ vader mee toen de WA op de klanten van Atlantic insloeg. Maar Ies wilde ons niet zien. Nu kwamen we hem zomaar tegen!
‘Ben jij Ies Vogel?’
'Ja, en wie ben jij dan?’
'Ik ben de zoon van Jacob Sweering.’
'Ik praat nooit meer over de oorlog, geen woord.’
’De storm stak op, de lucht betrok, het bliksemde.’ Ies rende weg naar een oude Mercedes met Ronny achter zich aan. Het autoraampje ging op een kiertje.
’Jouw vader heeft samen met Mani Leisen talloze mensen het leven gered. Ik ken alleen al 83 kinderen bij naam, waaronder mijn twee neefjes. Nou vooruit jongen, ik zal nog één keer praten voor Jacob.’
Vlak voor hij stierf las Ies het artikel. ‘Mirjam', zei hij, 'dit vind ik het mooiste verhaal dat ik ken over de oorlog. ‘Doordat je het verdriet over zijn joodse vriendjes meemaakt van Ronny die zelf niet joods is.
Beloof me dat je hierover een boek maakt. Zodat kinderen begrijpen dat niet alleen de mikpunten slachtoffer worden van discriminatie maar iedereen.’
Ies Vogel had gelijk.
Iedereen die pesten en discriminatie moet aanzien wordt ook slachtoffer. Ronald kocht nog jarenlang ansichtkaarten voor Willy en de achterkant-kinderen. Zijn verjaardag viert hij nog steeds liever niet. Overal in de stad wijst hij nog altijd aan wie daar eigenlijk horen te wonen.
Op onze rondreis met project Waargebeurd maken wij vaak het verdriet en de angst mee van kinderen van nu. Een klasgenootje is naar Nederland is gevlucht maar wordt door de minister teruggestuurd. Of zit in de zenuwen dat het kàn gebeuren. Alle kinderen lijden eronder, ze willen zo graag helpen.
Ies Vogel stierf kort nadat het artikel was verschenen, hij weet niet dat Mirjam haar belofte hield. Na het boek Het Verlaten Hotel kwam project Waargebeurd en toen stichting Waargebeurd die groepen kinderen helpt beter met elkaar om te gaan.
Ies leeft voort in Het Verlaten Hotel maar wel onder een andere naam: Ies Vogel. Dat wilde hij zo.
Wie noemt er nou een school Wilhelmina Catharinaschool? Dan weet je toch zeker dat alle kinderen WC-school gaan zeggen? Ronny's school stond aan de Weteringschans 259-261. Het was een moderne school met een monterssoriafdeling waar Ronny op zat.
Ineens stond er zomaar een muur in de school. Joodse kinderen en leerkrachten moesten aan de achterkant blijven.
We vonden Juffie Bosman terug, Esther uit het boek. Zij overleefde het concentratiekamp Bergen Belsen, ze is nu 99 jaar.
Beneden bij haar aan de trap, veranderde Ronald weer eventjes in Ronny en zij in de ‘hottentot’ van toen. Tikkend op haar horloge zei ze streng: ‘je bent tien minuten te laat!’
Grinnikend liep Ronald naar boven. Zij viel bijna om van verbazing: ‘Ronny, wat ben je groot!
Achterop het boek Het verlaten hotel staat een van de indiaantjes die Ronny kreeg als er onderduikers in zijn bed sliepen. Want de hotelcontrole sloeg de kinderkamers over.
Als zijn vader zei: ‘Morgen krijg je weer een indiaantje,’ wist Ronny dat er die nacht een vreemde in zijn bed sliep.
Als een buurthuis of een boekwinkel, een bibliotheek of een school een tentoon-stelling over Het Verlaten Hotel en project Waargebeurd bestelt bij de Stichting Waargebeurd dan zijn er vaak ook een paar indiaantjes te zien of een paar foto's met indiaantjes. Kijk maar in het waar-gebeurd alfabet bij de t van tentoonstelling.
Nu Ronny groot is zegt hij altijd: ‘ Oorlog is voor elk kind even erg. Maakt niet uit waar je woont. In Europa of Afrika, in Irak of Srebrenica, of je nou een Palestijns of een Israelisch kind bent. Wie wil er nou oorlog of geweld?’
Louise was de vriendin van Ronny en Kees. Ze pakte stiekem verboden pamfletjes van de straat die de geallieerde vliegtuigen uitstrooiden. Daarvoor kon je naar de gevangenis gaan.
En op bladzijde 206 van Het Verlaten Hotel staat hoe ze formulieren stal onder het oog van soldaten met geweren. Ronny en Mirjam mochten haar dagboek lezen van pal na de oorlog!
Louise heet nu van Wassenaer en ze is al oma. Ze zei: Als Het Verlaten Hotel af is kunnen mijn kleinkinderen lezen hoe het in de oorlog was voor ons als kind. Zoveel joodse klasgenootjes verdwenen. Dat kan ik nooit, nooit vergeten.
Kees Goudriaan was Ronny's beste schoolvriend. Kees was heel voorzichtig omdat zijn oom, de directeur van de Nederlandse spoorwegen, was gegijzeld door de Duitsers. Hij zat gevangen en kon worden doodgeschoten als wraak voor verzetsacties.
Kees snapte er niets van toen Ronny na school ineens niet meer met hem wilde spelen. Maar Ronny kon niet vertellen dat hij elke dag met een onderduikertje in een kelder speelde. Kees is jong overleden. Hij is er nooit overheen gekomen dat al die kinderen van de achterkant nooit terugkwamen.
Ronny ontdekt dat tegenover hun hotel een jongen voor de Duitsers is ondergedoken in een kelder: Willy.
Alleen Ronny mag hem -in het diepste geheim- opzoeken. Omdat Willy niet naar buiten mag geeft Ronny hem twee witte konijntjes die hem gezelschap houden.
Op een dag gaat er iets mis….
• Wie was Willy?
• Waar kwam Willy vandaan?
• Op zoek naar foto’s.
• Wat er in de oorlog op scholen gebeurde…
Na vijf lange oorlogsjaren opent Ronny stomverbaasd de deur voor een Canadese soldaat! Het Verlaten Hotel begint met deze Stan Burkett.
Stan was gestuurd door Ronny's familie in het Brabantse Oisterwijk dat allang was bevrijd. Op de foto is goed te zien hoe mager Ronny en Y zijn aan het eind van de hongerwinter.
Bij de opmars van de Canadezen sliep Stan in de winter van 1944 in het bevrijde Brabant bij familie van Ronny's moeder. Ze vreesden dat heel Amsterdam was verhongerd. Zodra het Noorden eindelijk ook was bevrijd vertrok Stan naar het hotel, met een grote zak eten. Natuurlijk kon Stan bij de kinderen niet meer stuk.
Op een dag belt een rechercheur of de naam Stan Burkett Mirjam iets zegt. Ze krijgt kippenvel: 'ik zit net over hem te schrijven. Mijn man droomt steeds over hem, Stan is zijn
bevrijder en hij lijkt op een indianenopperhoofd van wel 3 meter lang.
De rechercheur lacht: 'aan de andere kant van de oceaan droomt Stan over Ronny's familie.'
Hoe weet u dat?
Hij is de buurman van mijn vader in Canada."
Niet lang hierna landt Stan op Schiphol
Kijk maar in Waargebeurd Nieuwsbrief 3.
Het was hartje winter. Ik ploeterde door een dik pak sneeuw. Midden op het enorme circusplein van Boekarest hoorde ik ineens galmen: 'Hállo, wat dóé jij eigenlijk op de wijde wereld?!' Ik gleed pardoes uit, krabbelde overeind en zag in de verte een clown naar me zwaaien. Ik krabde op mijn hoofd en riep: 'Ik weet het nog niet.' Schaterlachend riep hij: 'Veel geluk.' Ik was net van de toneel-school en reisde met vrienden door Oost-Europa.
Daar reden nog paarden met rinkelende arrensleden over de besneeuwde poesta's. De clown zette me aan het denken. Kun je leven zonder doel? Ik werkte in een boekhandel, bij een draaiorgel en in een museum, ik was
schoonmaakster en koffiejuffrouw. Hoe moest het verder met mij?
Van Stiefie leerde ik vertellen. Haar avonturen over Shantra de tijger in de dessa speelden in Indonesië. Mijn vader was journalist, hij schreef over onderwijs. Als politieke gevangene was hij ontsnapt uit concentratiekamp Buchenwald. Toen de nazi's hem weer te grazen kregen, folterden ze hem halfdood. Ik dacht al jong na over de vraag: waar eindigt goed en waar begint kwaad?
Terug uit Oost-Europa, trof me het verschil met het Westen. Hoe kwam dat? En hoe dachten we eeuwen geleden? Na de avondschool studeerde ik geschiedenis, ik werd journalist bij de radio en schreef al boeken voor grote mensen toen ik Ronny ontmoette, mijn man, die fotograaf is. Met hem maakte ik ook reportages voor allerlei kranten en bladen. Na een tijdje vroeg Elizabeth van Unen van Piramide of ik kinderboeken wilde maken.
Meer over Mirjam, Tips voor je werkstuk
De Griezel van de groene kust, mijn eerste jeugdboek, speelt in Noord-Spanje waar de Atlantische Oceaan op de kust beukt. Van Pablo de dorpsverteller horen Edwin en Natascha de geschiedenis van een arme vissersjongen.
Hij werd de rijkste en beroemdste man van zijn tijd, zoals Bill Gates van Microsoft. Maar hoe kwam hij aan al dat geld? In een spannende zomervakantie bevrijden Edwin en Natascha met hun Spaanse vrienden een indianenmeisje uit de klauwen van de Griezel.
Het verlaten hotel is een spannend boek. Ronny komt er langzaam achter dat zijn vader in het verzet zit. Zelf nemen Ronny en zijn vriendjes het op tegen 'de bende van de lojedajes, die hun joodse vriendjes aanvallen.
Het boek is ook verdrietig. Stel je voor dat al jouw vriendjes en vriendinnetjes een voor een verdwijnen voor altijd! Alleen omdat ze zogenaamd anders zijn.
Denk je eens in hoe het kind van NSB-ouders zich voelde
wiens vader een klasgenootje helpt wegvoeren. Uit wanhoop probeert Ronny op een dag een geweer te stelen uit een Duitse bunker ook al zeiden zijn grootouders dat geweld niets oplost.
Ronny met de schrijfster Mirjam op school met project Waargebeurd Toen & Nu, een prachtige presentatie met veel plaatjes:
Contact via Mail.
Adreswijziging: hetverlatenhotel.com naar verlatenhotel.nl dus hetverlatenhotel.com niet meer gebruiken de vernieuwde site van project waargebeurd plus alle nieuwsbrieven staan op www.verlatenhotel.nl